Woest was ik. Ik was kwaad. Een boosheid die ik me niet kon herinneren ooit te hebben gehad. Waar gevoelens van verdriet en pijn, van onmacht en het niet meer te weten hoe het ooit goed zou komen me bekend waren. Geleden had ik. Jaren en jaren geleefd in een wereld die me beheerste. Me leidde. Me de weg wees die ik van mezelf wel moest gaan. Om de eenvoudige reden dat het van me werd verwacht. Zo moest het en die kant op. Natuurlijk was het een vrucht van het verleden. Een gevolg van milieu en opvoeding. Van het je bevinden in een bepaalde groep mensen. Die zich afsloot voor alles en iedereen wat aan de denkwijze van hen niet voldeed. Ik leefde erin. Net als Jan Siebelink en Franca Treur. Het overkwam me in mijn jeugd. Terwijl je niet beter wist dat het zo hoorde. Het leefde verder bij het ouder worden. Een puberteit als zodanig kende ik niet.  Lief en onderdanig en vooral verdraagzaam was ik in de weg die ik ging. Zo hoorde het immers.

Natuurlijk kan ook ik mijn boek schrijven. Een lezing houden over alles wat zich afspeelde in het verleden. Een schop  geven tegen allen die in mijn ogen het zo vreselijk bij het verkeerde eind hadden. Me daarom zoveel verdriet en pijn hebben gedaan. En in de tijd dat de boosheid me overviel was het ook zeker mijn plan. Ik zou ze allen laten weten hoe erg het was in de kringen waarin ik me bevond. In de gemeentes waar mogelijk nog velen ervaren wat zij niet weten. Maar ik was me er direct van bewust dat het niet zou baten. Het zou zijn doel missen. De boeken die Jan en Franca schreven worden immers gemeden door juist die groepen waar ze waarschijnlijk voor zijn bedoeld. Met het gevolg dat er een lachwekkend geheel is ontstaan voor allen die toch al een schop tegen de leer en het leven in bedoelde  kringen geven.

Boos worden. Boos zijn. En eigenlijk niet goed te weten op wie. En waarom. Natuurlijk, het was een geheel van samenloop van omstandigheden. En het zou een trilogie worden het alles op te schrijven. Het alles wat eigenlijk een parel zou moeten zijn zou ik voor de zwijnen gooien.

Doch in boosheid moet je nooit iets doen. Je zou er spijt van kunnen krijgen wanneer de emotie is verdwenen. En ook mijn  boosheid bleef niet. Gelukkig niet. In de stilte die aanbrak kwamen de gedachten terug. De redelijke overdenkingen. Waarin je een geheel ander mens bent geworden. Waarin je heel anders in het leven staat. Want immers, we leven niet in het verleden. We zijn geworden die we zijn. We mochten worden die we zijn. Als mens met een verleden. Maar ontsnapt uit dat verleden.

Dan staat het mij zo helder voor ogen. De waarheid die achter de Waarheid zit. Het onfeilbaar Woord van God. Waar ieder dan op zijn eigen wijze mee omgaat. De Waarheid van het geboren worden als zondaars. In zonde ontvangen en geboren. Waarin slechts een bijzonder wonder van Gods kant mensen door Zijn Woord en Geest aanraakt. En daar blijft het dan niet bij. In die aanraking zit kracht. De kracht van de Heilige Geest. En in die kracht worden mensen andere mensen. Ze worden van de geestelijk doden die ze zijn, maar wat ze op dat moment niet weten, levende personen. Die hun weg door dit leven gaan in de tijd die ze nog krijgen.

Door het Woord en door de Geest het wonder te ervaren van de bekering is het grootste wonder wat mensen in het leven mogen ervaren. Van de verandering die zo nodig is in het leven van de mensen die zich de kinderen van God mogen noemen. Gods kinderen die overal uitgetrokken worden. Rachab de hoer. Levi de Tollenaar. Saulus van Tarsen. Allen getrokken uit de duisternis. Of het nu  is uit de wereld of uit de meest rechts reformatorische kerk. Het wonder van de genade van God is iets wat niet wordt beschreven in een knielen op een bed van violen of  op een dorsvloer vol confetti.

Het is de toon die de muziek maakt.

Heerlijk is het om met elkaar een dialoog te voeren. Eerlijk gezegd: Ik doe niet liever. Luisteren naar dat wat die ander te zeggen heeft. Natuurlijk hoef ik het daar niet mee eens te zijn. Wat zou het eentonig zijn als we allen hetzelfde te zeggen hadden. Juist het verschillend zijn van gedachten is boeiend. Het is dan de kunst om dat wat samenbindt eruit te halen. Het mooiste is wanneer er wat aan toegevoegd kan worden. Nogmaals, het is heel rijk om van gedachten met elkaar te wisselen. Ik krijg wat van jou. En jij wat van mij. Wanneer je je er in verdiept, wat kan je veel van elkaar leren. Nogmaals, ik zei het al: je moet beginnen met te luisteren naar elkaar. Voor velen is dat nog niet zo gemakkelijk. Ze hebben hun stelling weergegeven en dulden geen tegenspraak. Wat ze te berde brachten is zo. Punt uit. Maar luister nu eens. Luister dan nu eens voor de eerste keer. Spring nu niet direct als een bok op de haverkist om al je grieven eruit te gooien. Trouwens, soms is dat zo gek nog niet. Want juist dan weet die ander de vinger misschien direct op de zere plek te leggen. Het was hem of haar zo duidelijk. Daar wringt de schoen.

Tja, wie de schoen past trekke hem aan. Een spreekwoord wat hier dacht ik wel op zijn plaats is. Trouwens, is dat niet bij alle beschouwingen die confronterend zijn. Maar ik zal je wat leren. Wanneer die ander wat zegt wat je niet aanstaat, tel dan eerst eens tot tien. Natuurlijk mag je direct in de pen klimmen. Vaak lucht dat heerlijk op. Maar lees het nu nog eens over. Sla het eens even op in je concepten voor je het verstuurt. Of, voor je je mond opendoet. Je weet het toch? De soep en de temperatuur.

Luister nu eens even verder. Lees nu eerst nog eens wat je schreef. En denk dan eens aan wat ik je nu aanreik. Het is de toon die de muziek maakt. Weet je niet wat dat betekent? Dan zal ik het je uitleggen. Als je met elkaar een dialoog aangaat, dan moet je proberen netjes te verwoorden wat je wilt zeggen. Geef niet in een verwijtende toon een reactie. Dat bouwt niet op. Dat breekt af. Niet die ander. Maar het zegt wat van jezelf. Je zit waarschijnlijk niet lekker in je vel. Of moet ik het anders zeggen: Je zat waarschijnlijk niet lekker in je vel. Want, ik zie het aan je, je schaamt je. Je schaamt je om datgene wat je schreef. Om datgene wat je wilde zeggen. Je dacht daarmee hetgeen die ander te berde bracht uit te wissen. Af te keuren. In een bepaald daglicht te stellen. Maar nu zie je, het heeft het averechtse uitgewerkt.

Nee hoor, ik ben niet boos op je. En ik praat graag verder met je. Ik had eigenlijk heel erg met je te doen. Ik had eigenlijk medelijden met je. Daarom mijn antwoord in het dialoog wat jij begon.

En als je het niet doet, dan is er misschien een ander die er wel zijn nut mee doet.

Ik zelfbewust.

Je kunt het wel honderd keer zeggen. Wel duizend maal naast je neerleggen. Maar de grote vraag bij alles wat je doet blijft onuitwisbaar. Waarom doe je dat nu? Wat heeft het voor zin. Wat wil je bereiken. Wie wil je treffen. Of helpen. Heb je een doel bij datgene wat je deed.

Is het niet zo dat alles als oorzaak je gevoel heeft. Je had zo’n akelig gevoel. Je had er een goed gevoel bij. Om al die gevoelens kwam het voort. Maar nu vraag ik je: heeft het je wat opgeleverd. Heb je door datgene wat je uitvoerde een kick gekregen? Is datgene wat zo goed of akelig voelde weg? Of denk je al helemaal niet meer aan wat je deed. Je deed het dus onbewust. Net zoals je alles onbewust deed. En waarschijnlijk ook in de toekomst zo zal doen. Kortom, je denkt niet na. Je denkt nooit na. Je doet het gewoon. En de gevolgen? Ook daarbij denk je niet na. Ja, soms verwacht je de ander te helpen. Of juist te treffen. Zoals je dacht zal het wel zijn. Maar is dit ook zo. Blijkt het in de praktijk datgene uitgewerkt te hebben wat je beoogde. Heb je de ander ook daadwerkelijk een handreiking gedaan. Is het zo dat jij je naaste hebt gekwetst. Geraakt omdat dat je gevoel ten goede kwam. Want, wees maar eerlijk, je was zelf geraakt. Je voelde je de mindere. Het slachtoffer. En wat je nu ondoordacht beantwoordde, dat moest dan de weegschaal weer naar de andere kant doen uitslaan. Zo dacht je. En zo denk je misschien nog. Maar ga het nu eens vragen. Trek nu de stoute schoenen eens aan. Ga naar je rivaal en stel hem of haar de vraag. Hoe voelde hetgeen ik deed. Lach er maar triomfantelijk bij. Want zo voel jij  je. Toch?

Denk nu eens na. Is het wel altijd zo zoals je denkt. Is het wel zo dat die ander denkt wat jij denkt. Dat die ander voelt wat jij denkt dat hij of zij voelt. Is het wel zo dat jouw gevoel klopt. Dat jouw gevoel je de goede weg heeft gewezen. Ik zal je zeggen dat niets zo bedrieglijk is als je gevoel. Daar kijk je van op he. Maar ik herhaal het nog eens: Niets is zo bedrieglijk als je gevoel. Heb je daar wel eens aan gedacht? Dan komt het alles wel heel dichtbij je he. Want dan moet je dus naar jezelf kijken en niet langer naar een ander.

Ik weet dat het heel bedreigend is. Kijken naar jezelf. En jezelf dan vragen stellen. Wie ben ik. Wat doe ik. Waarom deed ik het. Wat denk ik wat hetgeen ik doe met mezelf zal doen. Wat verwacht ik dat het met die ander doet. Kijk naar jezelf. Schrik je nu van jezelf? Dat is niet erg. Het was te hopen dat meerderen naar zichzelf keken. Alleen, dat doen ze van zichzelf niet. Ik schreef het al: Dat is te bedreigend. Want een klein stemmetje heeft al gezegd dat wanneer je dit doet, er van jezelf niets over zal blijven. En koste wat kost, dat moet je zien te voorkomen.

Ik kan je zeggen dat het een stemmetje is wat je het zwijgen moet zien op te leggen. Kijk naar jezelf. En stel jezelf de vragen die ik hierboven voor je beschreef.

EEN CRUCIALE VRAAG

Zwaar klonken de slagen van de torenklok over de stad. Even, als verblind door het felle zonlicht, greep ze zich vast aan de deur van de trein. Het was alsof ze wankelde. Bekend klonk de tonen die het klokgelui voortbracht in haar oren. In de ene hand  de tas die ze met zich droeg. De andere  geklemd om de deurstang. Ze hield zich staande. De lichte duizeling die haar een ogenblik had bevangen trok weg. Als vanzelf liep ze naar het bankje wat uitnodigend voor haar was. Ze zeeg neer. Moe van het gepieker. Moe van alles wat op haar af was gekomen. Eindeloos moe.

Even vielen haar ogen dicht. Het leek alsof de cruciale vraag weer in haar opwelde. Verder? Terug? Maar niets uit dat wat ze achter had gelaten trok haar. Ze was uitgevochten. De strijdbijl was begraven. Het was voorbij. Voorbij. Nooit, nee nooit zou ze daar één stap meer zetten. Een zucht van verlichting ontsnapte. Nee, de weg terug was het niet.

Als uit een ver land klonken de geluiden die horen bij het stationsleven. Schreeuwende moeders die de kinderen bij zich probeerden te houden. Een schel geluid van de fluit van een conducteur op het andere perron gaf aan dat zijn trein ging vertrekken. Vaag drong het tot haar door waar ze zich bevond.  Ze was gegaan. Na veel strijd, na veel overdenking had ze de stap gewaagd. Ze had zich niets aangetrokken van allen die haar met raad en daad bij wilden staan. Niet even. Maar al een heel leven. Twee handen wrongen zich samen terwijl ze de stemmen nog door elkaar hoorde gaan. Geluiden als: Die kant op. Nee, deze. Ik had het je toch gezegd. Je luistert niet. Dominante mensen, leerde ze begrijpen. Akelig belerend en het altijd beter wetend. Ze had zich gevoeld als gevangen in het web van een grote spin. Ze had het geweten. Nooit, nee nooit zou ze daaruit verlost kunnen worden. Duizend draden hielden haar vast. Zorgden ervoor dat ze gevangen was. En bovenal gevangen bleef.

Toch was daar dat hele kleine vlammetje in haar gebleven. Een vuurtje, zo klein dat je met het blote oog dit haast niet kon zien. Het had gesmeuld. Vaak gedreigd uit te gaan. Maar altijd weer was daar die wonderlijk warme wind geweest. Die zorgde dat wat dreigde niet ging gebeuren. Een glimlach verscheen om haar mond. Ze was er nog. Ja ze was er nog. Tranen gleden over haar wangen. Er kwam nieuw leven in die stille gestalte die daar al meer dan tien minuten bewegingloos zat. Haar hand zocht in haar tas. Ze veegde met haar zakdoek haar ogen droog. Voor het eerst zag ze de grote kerk die pal voor het station majestueus daar stond. Een Godsgebouw, waar eigenlijk haar hele leven om draaide. Prachtig zoals het daar in het zonlicht zich toonde Onbeweeglijk vast, zo scheen het haar toe. Stenen die voor haar beleving riepen dat ze zich nooit iets aan zouden trekken van hetgeen mensen zouden zeggen of doen.

Dat  gaf haar nu juist net wat ze nodig had.

De reis.

Met een niets ziende blik zat ze voor het raam. Het eentonig geluid van de voortstormende trein hoorde ze niet. Het doel van de reis interesseerde haar niet. Daar zat ze dan. In een coupé tweede klas die stonk. Even had ze de mensen naast en tegenover haar aangekeken. Terwijl de één de Spits doorlas voerde een ander lange gesprekken met zijn mobieltje. Geen had aandacht getoond voor de vrouw die op het laatste moment de trein was binnengestapt. Ach er waren  immers zoveel die alleen op reis gingen. Er werd niet over nagedacht. Was het geen teken van de tijd? Alles draaide immers om jezelf. Gaf zelfs een telefoongesprek wat gevoerd werd door een totaal onbekende medereizigers daar geen blijk van? Wie geneerde zich nog voor datgene wat hij deed of liet.

Tot de conclusie gekomen zijnde dat ze ook hier een eenling was keek ze een totaal andere kant op. De trein had zich in beweging gezet. En voerde allen naar de bestemming die voor ogen was. Alleen een strenge conducteur die om het geldig reisbewijs vroeg bracht een moment van verandering in de sfeer die in de wagon heerste. Waarop vervolgens ieder zijn eigen bezigheid hervatte.

De vrouw die als laatste haar plaats in de trein had ingenomen zat als geheel ongeïnteresseerd. Roerloos, ja geheel onbeweeglijk volgden haar ogen de beelden die langs kwamen. En zonder dat ze het zichzelf bewust was verkeerden haar gedachten in het verleden. Andere beelden kwamen haar voor. En steeds weer zag ze zichzelf. Want had ze niet hier gelopen? Had ze daar niet gestaan? Was haar gehele leven tot nog toe niet geweest als die eenzame persoon die zich nu in het onderste gedeelte van de nog altijd voortrazende trein bevond? Vragen rezen op. Veel vragen. Ze had de stap gezet. De beslissing genomen om te gaan. Ver weg van alles wat haar alleen verdriet en pijn had gebracht in haar leven tot nog toe. Teleurstellingen en onbegrip waren haar deel geweest. Ze was het zich zo bewust geworden in de tijd die achter lag. Gestreden had ze. Altijd weer gevochten om een klein beetje aandacht. Terwijl ze er aan de andere kant ook zo bang voor was. Want waren niet alle contacten stukgemaakt? Was het haar wel vergund geweest iemand tot haar vrienden te rekenen?

Nee, ze had niets te verliezen. Wat ze achter liet was slechts een opeenstapeling van datgene wat ze graag zo anders had gewild. Als een verwond dier had ze het één na het ander gedragen. Verdragen. Lange en eenzame nachten had ze doorworsteld. Wanneer ze opnieuw weer de scherpe en veroordelende woorden had gehoord. Ze deugde niet. Ze kon niets. Ze was niets. Wat er ook uit haar hand kwam, het was bij voorbaat afgekeurd.

Wij naderen station G. Dit is tevens het eindpunt van de trein. Reizigers worden verzocht uit te stappen. Ze zuchtte. Slikte eens. Als het ware ontwaakt en klaarwakker stond ze op. Het was goed. Ze zou gaan.

Mijn weg……

Donkere dagen kunnen je zomaar overvallen. Dagen waarin de weg die moet worden gegaan je niet duidelijk is. Zo zat ik daar eenzaam en alleen op het perron. Meer dan tien sporen telde het station. Reizigers liepen van het ene naar het andere. Daartussen zat ik. Als een eenzame vrouw tussen al het gewemel van mensen. En niemand die me schijnbaar zag. Peinzend keek ik om me heen. Ik zag mannen, vrouwen, kinderen groot en klein.  Lachend, maar ook met ernstige gezichten. Ik vroeg me af hoe hun leven er uit zou zien.  Waarheen hun reis was. Wat de dag die achter lag hen had gebracht. Wat zou er in hen omgaan. Maar bovenal vroeg ik me af of zij wel eens nadachten over de zin van het leven. Zou hun leven zo van de ene dag in de andere glijden? Of zou daar tussen al die mensen die schijnbaar zo zeker van zichzelf hun eigen gang gingen nog één zo’n tobberd lopen als ik ben. Een mens die niet anders kan dan met de dag leven. ’s Morgens niet wetend hoe het ’s avonds zal zijn.

Ik keek eens op mijn horloge. De trein naar G. heeft vertraging, hoorde ik een dame door de luidspreker roepen. Vertraging. Nog langer de onzekerheid of ik nu wel of niet de bewuste trein zal nemen. Nog langer de twijfel of ik het nu doen zal of niet. De sprong in het diepe. Een onbekende toekomst tegemoet. Nachten waren voorbij gegaan. Door het opengeschoven raam zag ik de morgen steeds komen. Het licht wat aangaf dat er een nieuwe dag was begonnen. En nog wist ik het niet. Wie zou me antwoord kunnen geven op mijn vraag. De vraag die voor mij schijnbaar van zo groot belang was geworden dat het me dag en nacht bezighield.

Vragen hadden mijn leven zo vaak beheerst. Hoe dikwijls had ik het bij mensen gezocht. Gevraagd wat zij vonden van datgene waar ik me mee bezig hield. Gaan, niet gaan. Blijven. Weggaan. Teruggaan. De ervaring had me geleerd dat het altijd de verkeerde keuze was die ik deed. De verkeerde weg die mensen me wezen. Afhankelijk van mensen. Was dat het wat ik de rest van mijn leven wilde zijn? Afhankelijk? Altijd maar in het spoor van hen die mij de weg uitstippelden?

Dus niet. Maar hoe goedsmoeds ik deze beslissing ook had genomen. Hoe ik me ook had voorgenomen het voortaan zelf wel uit te zullen zoeken, ik kwam er achter dat dit zo eenvoudig nog niet was. Want wie was ik. Ik, die niet anders in mijn leven deed dan de raad van mensen opvolgen.

En daar zat ik dan. Op het bankje van perron 7. De trein vertraging. En ik er nog steeds niet uit. Mijn handen vouwden zich samen. Heer wees mijn Gids snikte het in mij. Maar dan. Waar gij ook zult heengaan, Ik zal met u zijn.

Piepend en knerpend komt de trein tot stilstand. Ik pak mijn koffers en stap in.

102. We lezen in het begin van de Bijbel over de schepping. God schiep de hemel en de aarde. Tevens heeft Hij een mens het leven gegeven.  Het was niet goed dat Adam alleen was. Daarom kreeg hij een vrouw naast zich. Eva was niet zijn ondergeschikte. Eva overheerste de man niet. Eva was de tegenover van Adam. Voortaan konden ze alles samen doen. Wat heeft de Heere in Zijn wijsheid dit bijzonder gedaan. Nadat Adam en Eva gezondigd hadden mochten ze bij elkaar blijven. Zo is het altijd gebleven. De Heere geeft een vrouw als tegenover aan de man. Man en vrouw mogen elkaar aanvullen.  Ze mogen elkaar helpen.  Ze mogen elkaar liefhebben. Kortom, in het huwelijk mogen de man en de vrouw alles samen delen.

96. Altijd zijn er de mensen die het kwade zoeken achter de handelwijze van de ander. Al is iets nog zo goed bedoeld, men weet het zo uit te leggen dat de bekende vinger weer wordt uitgestoken. Hoe komt het dat men zo wantrouwend is van aard. Is men zelf niet te vertrouwen, of is men in het verleden beschaamd uitgekomen? Het getuigt niet van de zogenaamde brede blik in het leven. Niet van even iets verder te kijken dan de gemene man. Het getuigt niet van mensenkennis. Trouwens wat is mensenkennis. Vaak kennen mensen zichzelf niet eens. Wie is dan gerechtigd die ander te (ver)oordelen. Kortom: We kunnen mensen niet over die ene kam scheren. Elk mens is uniek. Er is niemand gelijk. Alleen dat gegeven is genoeg om het maar bij jezelf te houden. Bij jezelf te rade te gaan. Geen problemen van een ander uit te pluizen of er een kaartje aan te hangen.